KAKs Hesaplama Nedir? & Nasıl Yapılır?

Çekme mesafesi hesaplama aracı, parseliniz üzerinde yapı yapılabilecek yaklaşık oturum alanını hızlı bir şekilde hesaplamanıza yardımcı olur. Parsel genişliği, parsel derinliği, ön bahçe, arka bahçe ve yan bahçe çekme mesafelerini girerek yapının yerleşebileceği alanı kolayca görebilirsiniz. İsteğe bağlı olarak TAKS değerini de eklediğinizde, araç hem çekme mesafelerini hem de taban alanı sınırını birlikte değerlendirerek kullanılabilecek yaklaşık yapı oturumunu hesaplar.

İmar planlarında yer alan çekme mesafeleri, yapıların parsel sınırlarına ne kadar yaklaşabileceğini belirleyen önemli kurallardır. Bu mesafeler yalnızca bina yerleşimini değil; bahçe düzenini, yangın güvenliğini, doğal aydınlatmayı, havalandırmayı ve komşu yapılar arasındaki yaşam kalitesini de doğrudan etkiler. Bu nedenle bir yapı tasarlanmadan önce çekme mesafelerinin doğru şekilde hesaplanması büyük önem taşır.

Çekme Mesafesi Nedir?

Çekme mesafesi, bir yapının parsel sınırlarından belirli bir uzaklıkta konumlandırılmasını zorunlu kılan imar kuralıdır. Başka bir ifadeyle yapı, arsanın tamamına oturtulamaz; ön, arka ve yan bahçelerde belirli boşluklar bırakılması gerekir. Bu boşluklara çekme mesafesi adı verilir.

Çekme mesafelerinin temel amacı plansız yapılaşmayı önlemek ve şehirlerde düzenli bir yapılaşma oluşturmaktır. Ayrıca yapıların birbirine çok yaklaşmasını engelleyerek yangın güvenliği, doğal ışık, hava sirkülasyonu ve açık alan kullanımını da destekler.

Her parsel için aynı çekme mesafesi uygulanmaz. Bulunduğu bölge, yapı nizamı, yol genişliği, kat adedi, plan notları ve ilgili belediyenin imar kararları çekme mesafelerini değiştirebilir. Bu nedenle hesaplama yapılırken mutlaka güncel imar durum belgesindeki değerler kullanılmalıdır.

Çekme Mesafesinin Amacı

Çekme mesafeleri yalnızca bir mesafe kuralı değildir. Aynı zamanda kent planlamasının temel yapı taşlarından biridir. Doğru uygulandığında yapı yoğunluğunu dengeler, yeşil alanların korunmasına katkı sağlar ve şehir estetiğini destekler.

• Planlı şehirleşmeyi destekler.
• Yangın güvenliğini artırır.
• Komşu yapılar arasında yeterli mesafe oluşturur.
• Doğal ışık ve havalandırmayı iyileştirir.
• Bahçe kullanım alanı oluşturur.
• Yaya ve araç güvenliğine katkı sağlar.

Hangi Yapılarda Çekme Mesafesi Uygulanır?

Çekme mesafeleri yalnızca betonarme yapılarda uygulanmaz. Ruhsata tabi olan prefabrik evler, hafif çelik yapılar, çelik yapılar ve birçok kalıcı yapı için de geçerlidir. Yapının hangi sistemle üretildiği değil, yapı niteliği taşıyıp taşımadığı önemlidir.

Bu nedenle prefabrik ev yaptırmayı planlayan kişiler de proje hazırlamadan önce çekme mesafelerini mutlaka kontrol etmelidir.

Çekme Mesafesi Nasıl Hesaplanır?

Çekme mesafesi hesaplaması oldukça basit görünse de doğru sonuç elde edebilmek için tüm ölçülerin doğru girilmesi gerekir. Öncelikle parselin gerçek genişliği ve derinliği belirlenir. Ardından ön, arka, sağ ve sol bahçe çekme mesafeleri bu ölçülerden çıkarılır. Son aşamada kalan genişlik ile kalan derinlik çarpılarak yapı yaklaşma sınırları içerisinde kalan yaklaşık alan hesaplanır.

Ancak bu hesap yalnızca geometrik olarak kullanılabilecek alanı gösterir. Eğer parsel için bir TAKS değeri tanımlanmışsa, hesaplanan alan ayrıca TAKS ile karşılaştırılmalıdır. Yapının taban oturumu, iki değerden küçük olanı geçemez.

1. Parsel Ölçülerinin Belirlenmesi

İlk adım parsel genişliği ile parsel derinliğinin doğru şekilde belirlenmesidir. Ölçüler mümkün olduğunca güncel aplikasyon krokisi, kadastro bilgileri veya imar durum belgesinden alınmalıdır.

Yanlış girilen parsel ölçüleri, hesaplanan yapı alanının da hatalı çıkmasına neden olur. Özellikle ifraz görmüş veya yol terki yapılmış parsellerde eski tapu ölçülerine göre işlem yapılmamalıdır.

2. Çekme Mesafelerinin Çıkarılması

Parsel ölçüleri belirlendikten sonra ön, arka, sağ ve sol bahçe çekme mesafeleri ilgili kenarlardan düşülür.

Örneğin 20 metre genişliğe sahip bir parselde sağ ve sol bahçede 3’er metre çekme mesafesi bulunuyorsa kullanılabilir yapı genişliği 14 metre olur.

Aynı şekilde 30 metre derinliğe sahip bir parselde ön bahçe 5 metre, arka bahçe ise 3 metre olduğunda yapı derinliği 22 metreye düşer.

3. Yapı Oturum Alanının Hesaplanması

Son aşamada kalan yapı genişliği ile kalan yapı derinliği çarpılarak yaklaşık yapı oturum alanı elde edilir.

Örneğin;

• Parsel genişliği: 20 metre
• Parsel derinliği: 30 metre
• Sağ bahçe: 3 metre
• Sol bahçe: 3 metre
• Ön bahçe: 5 metre
• Arka bahçe: 3 metre

Bu durumda yapı genişliği 14 metre, yapı derinliği ise 22 metre olur. Yaklaşık yapı oturum alanı ise 308 m² olarak hesaplanır.

Eğer aynı parsel için TAKS değeri 0.30 ise, 600 m² parsel alanında kullanılabilecek maksimum taban alanı 180 m² olacaktır. Dolayısıyla geometrik olarak 308 m² alan bulunsa bile yapı oturumu 180 m² ile sınırlandırılır.